Trang chủ » Giới thiệu » Lịch sử phát triển » Giai đoạn từ năm 1894 đến 1954

Giai đoạn từ năm 1894 đến 1954

Lịch sử cấp nước của Hà Nội bắt đầu với việc người Pháp xây dựng nhà máy nước Yên Phụ và đặt tên là Sở máy nước. Sở máy nước là một trong những công trình đầu tiên của người Pháp tại Hà Nội. Công trình này bắt nguồn từ việc một số nhà địa chất người Pháp phát hiện dưới lòng đất Hà Nội có mạch nước ngầm khổng lồ rất thuận lợi cho việc khai thác phục vụ mục đích thống trị của chúng.

Nhà máy nước Yên Phụ, tiền thân của Công ty Nước sạch Hà Nội ngày nay được khởi công xây dựng năm 1894 trên khu đất thuộc 2 làng Thạch Khối và Yên Định với thiết kế ban đầu có 4 giếng. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước đầu tiên của Hà Nội được giao cho Gibault thiết kế, Latellier thi công và Joseph Bedat thiết lập quản lý khai thác và mở rộng mạng lưới cấp nước trong Thành phố. Đến năm 1896, nhà máy được chính thức đưa vào vận hành với công suất 4.000m3/ngđ và mạng lưới đường ống với đường kính tối đa là 200mm, cấp nước chủ yếu cho khu vực quan lại Pháp và một phần khu buôn bán trong 36 phố phường. Sau Nhà máy nước Yên Phụ, trong suốt những năm dưới thời tạm chiếm, Hà Nội có thêm 4 nhà máy nước nữa được xây dựng là Đồn Thủy xây năm 1925 với công suất 2.000 – 4.000 m3/ngđ, Bạch Mai xây năm 1931 với công suất 400 – 500 m3/ngđ, Ngọc Hà xây năm 1938 với công suất 800 – 1.000 m3/ngđ, Ngô Sỹ Liên xây năm 1941 với công suất 4.500 – 5.000 m3/ngđ. Tính đến ngày giải phóng Thủ đô, Sở máy nước Hà Nội đã có 5 nhà máy sản xuất nước với tổng công suất cấp nước đạt 26.000 m3/ngđ và một mạng lưới đường ống có tổng độ dài gần 100km ống các loại. Nước sạch ban đầu chỉ được cấp cho các nơi quan trọng trong Thành phố như khu hành chính, khu toàn quyền Pháp và một số khu vực thương mại lân cận, còn nước sinh hoạt của nhân dân chủ yếu vẫn là nước hồ, ao, sông, ngòi. Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, nhờ phong trào đấu tranh của nhân dân lao động nên 10% dân số Hà Nội được sử dụng nước máy; về sau đã mở rộng cấp nước cho các khu người lao động, cho đến năm 1954 đã có 58% dân số Hà Nội được sử dụng nước máy.

Từ ngày đầu mới thành lập, Sở máy nước Hà Nội chỉ có khoảng 50 công nhân, đến năm 1954, đã có hơn 300 công nhân làm việc tại các bộ phận sửa chữa máy, bể lọc và lắp đặt đường ống. Đời sống của người thợ nước bấy giờ rất cực khổ nhưng tập thể công nhân nhà máy vẫn quyết tâm đấu tranh bảo vệ quyền lợi, bảo vệ nhà máy, giữ vững dòng nước cung cấp cho nhân dân Thủ đô, không để thực dân Pháp và tay sai phá hoại trước khi Chính phủ ta về tiếp quản.